A novela comeza un catorce de agosto de 1940. Estamos na vella mansión do xeneral, un ancián rico, ordenado, rigoroso que leva unha existencia illada sen apenas contacto humano agás o dos seus criados. O xeneral recibe unha carta, e el, que non le ningunha das que recibe, si le esta. É de alguén, un capitán, que regresa despois de 41 anos e 43 días de ausencia. Exactamente dende o dous de xullo de 1899, a data dunha cazaría. O xeneral dispono todo para un encontro longamente esperado.
Así arranca esta historia chea de segredos. O misterio mantense no ton do relato ata o final. Este misterio, unido ao xeito tan maxistral que ten Sándor Márai de narrar, impídenos despegarnos do libro. Queremos saber, e o autor vainos dosificando sabiamente a información coma se fosen pezas dun crebacabezas que nós, lectores, imos armando.
Despois de dedicarlle o capítulo 2 a Nini, o ama de cría do xeneral, fermosa, sempre sorrinte, forte, sabia, tranquila, xenerosa, e un personaxe imprescindible na novela coa que o xeneral mantén unha relación estreita e cómplice (Lo sabían todo el uno del otro […] Lo compartían todo […] Y todo esto no se podía expresar con palabras […]Existe una especie de hermandad, más fuerte y más densa que la que une a los gemelos que salen del mismo útero[…]Ya no temía nada, ya sabía que él y Nini juntos eran más fuertes que nadie), Márai somerxe o xeneral nos seus recordos: a súa infancia, o seu pai, a súa nai, a relación entre eles (non se comprenden pero senten unha paixón que está por enriba de todo como algo irremediable) ata que aparece na súa vida Konrád, o visitante e personaxe principal desta historia. Amigos inseparables dende que, aínda nenos, se coñecen na Academia militar. Un é rico e o outro pobre (Como se amaban, se perdonaban mutuamente su pecado original: Konrád perdonaba la fortuna de su amigo y el hijo del guardia imperial perdonaba la pobreza de Konrád).
Márai entrégase, a través dunha prosa precisa enchida de sabias reflexións sobre a amizade, á descrición desta relación especial, única, intensa, profunda, complexa, chea de romanticismo, que os domina coma se estivesen sometidos a unha forza máis grande que a vida: pretender por primera vez apropiarse del cuerpo y del alma del otro, sacándole del mundo para poseerlo en exclusiva. Esto y sólo esto es el sentido del amor y de la amistad. La amistad entre los dos muchachos era tan seria y tan callada como cualquier sentimiento importante que dura toda una vida. Y como todos los sentimientos grandiosos, también contenía elementos de pudor y de culpa. Uno no puede apropiarse de una persona y alejarla de todos los demás sin tener remordimientos […] Su amistad era compleja y frágil como cualquier relación humana intensa y cargada de fatalidad.
Todos os recordos do vello xeral están tinguidos dun veo de melancolía, contémplaos coa nostalxia e a idealización dun tempo pasado que non volverá no que a felicidade, o benestar e a paz si eran posibles.
Sándor Márai tamén desborda mestría nas descricións. Estas non estorban á trama, son xustas, concisas e conseguen o que ten que conseguir unha descrición: trasladarnos ao lugar dos feitos e poder velo. De igual xeito, nas descricións o autor bota man moi a miúdo do recurso estilístico da repetición co que consegue darlle ao texto un ritmo poético moi acorde co ton melancólico e nostálxico do libro.
Esta primeira parte xira fundamentalmente arredor do personaxe de Konrád. Tanto que o autor non lle dá nome propio ao xeneral. Konrád é diferente, complexo, encerra segredos (a súa relación case "física" coa música, chea de perigos que non pode conter e que lle espertan paixóns, mesmo culpa). O misterio gravita en torno a el. Parece que ten que explicar moitas cousas: Konrád era diferente (pasaron muchos años hasta que el general comprendió el significado de la frase) y no se le podía interrogar sobre sus secretos […] La diferencia de Konrád le otorgaba un dominio sobre el alma de su amigo.
Avanzamos na lectura e no capítulo 9 aparece Krsztina, outro dos personaxes claves da novela, e preguntámonos: que papel xoga na historia?, quen é ela? Máis adiante, xa no capítulo 11 (nesa dosificación do misterio que Márai nos entrega con verdadeira mestría), saberemos que é a esposa do xeneral e que morreu nova, pero non nos di nada máis, aínda que é doado intuír o seu protagonismo no segredo que encerra este libro.
E o conflito entre verdade-realidade, que para min constitúe o núcleo temático da novela e que será amplamente desenvolvido na segunda parte, xorde xa con forza nun diálogo que manteñen Nini e o xeneral no capítulo 9:
¿Qué quieres de ese hombre? / La verdad. / Conoces muy bien la verdad. / No la conozco. La verdad es lo único que no conozco. / Pero conoces la realidad. / La realidad no es lo mismo que la verdad.
Por fin chega o encontro: Ya ves, he vuelto / Nunca lo he dudado. Xa na cea, o xeneral deixa falar a Konrád sobre a súa vida no trópico (excelente e moi plástica descrición), non parece ter présa en entrar en materia, só de cando en vez leva a conversación ao seu terreo a través dalgunha pregunta: ¿Te fuiste al trópico para matar algo dentro de ti? […] ¿Qué hay en el interior? Me imagino que has venido esa noche para contármelo.
E en metade desa conversación (páx.76), o autor, que ata ese momento utilizou o tempo pasado para narrar os feitos, pásase ao presente (Se encuentran sentados a la mesa larga del comedor). Parece con iso que busca darlle á acción unha maior inmediatez porque, por fin, despois do longo preámbulo, ímonos achegando ao motivo principal deste encontro.
Motivo que nos toca descubrir agora a nós a través da nosa lectura. Ao longo desta semana leremos a partir do capítulo 13 ata o final do libro.
Espero os vosos comentarios!